Evlilik Çatışması: Ebeveynler Nasıl Davranmalı?

Ebeveynler arasında çatışmalara sıklıkla rastlanır ve bu ilişkisel sürecin doğal parçalarından bir tanesidir. Sanılanın aksine evlilikte ebeveyn rolleri altında yaşanılan çatışmalar her zaman çocukta ciddi davranışsal problemler doğurmaz. Bu husustaki en önemli kıstas evlilik çatışmalarının süresi, şiddeti ve sıklığı gibi niteliksel özellikleridir. Evlilik çatışmasına dair literatürde sıklıkla yer verildiği gibi ebeveyn arasındaki çatışmaları “yapıcı” ya da “yıkıcı” olarak iki ana kategoriye ayırmak mümkündür. Evde süregelen tartışmaları birçok açıdan bilişsel ve duygusal olarak değerlendiren bir hakemin olduğunu birer ebeveyn olarak unutmamak gerekir. Eş ya da ebeveyn rolünüzle giriştiğiniz çatışmaların yegâne izleyicisi olan çocuğunuz açısından değerlendirme süreçlerinin nasıl işlediği ya da nasıl önlemler alınması gerektiğini gelin hep birlikte incelemeden önce yapıcı ve yıkıcı çatışma özelliklerini gözden geçirelim.

Kulağa ne kadar tuhaf gelse de evet, yapıcı ve hatta çocuğunuzun problem çözme becerilerine katkıda bulunacak çatışmalar da vardır! Bazıları başarılı bazıları ise başarısızdır. En genel haliyle yapıcı çatışma, çözümüne dair açıklamaların yapıldığı ve aşağıdaki basamakların gerçekleştiği çözülen çatışmalardır. Yıkıcı çatışmalar ise tam tersi şiddet içeren (sözel ya da fiziksel), çözümüne yönelik bir önlem alınmayan, diğer ebeveyni ya da çocuğu suçlayan temalar içeren çatışma tipleridir. Peki, birer ebeveyn olarak neler yapmalıyız, nasıl davranmalıyız?

Evliliklerde çatışma normaldir, arada bir annem ve babam kavga edebilirler.

Birer ebeveyn olarak en büyük arzumuz çocuğumuzu koruyup kollamak ve onu hayata en güçlü şekilde hazırlamaktır. Hatta bu amaç uğruna zaman zaman çocuğumuzu üzmemek için evde olan huzursuzlukları ona mümkün olduğu kadar az yansıtmaya çalışır, bunun en doğrusu olduğunu düşünürüz. Aksine, çocuklar küçük yaştan itibaren anne ve baba arasındaki sözel olmayan gerginliği duygusal olarak başarıyla okurlar ve fiziksel ya da duygusal tepkiler gösterirler. Buna tepki göstermekle kalmayıp kendileri zihinsel olarak sağlıksız birçok çıkarım yapar ve siz koruduğunuzu düşündüğünüz çocuğunuzu duygusal olarak çok daha büyük bir probleme sürüklersiniz.

Hayatta çocuğunuzun içine gireceği birçok ilişkide olduğu gibi evlilikte de anne ve babasının arada bir tartışması çok normaldir ve sizin yapmanız gereken bunu ona anlayabileceği bir dille açıklamaktır. Nasıl ki okulda arkadaşlarına ya da öğretmenine bazen sinirlenip öfkeleniyorsa, anne ve babası da zaman zaman birbirlerine kızar, bu artık onların birbirini sevmediği ya da hoşlanmadığı anlamına kesinlikle gelmez. Tıpkı öğretmeni ya da arkadaşları ile problemini çözüp ilişkisini devam ettirdiği gibi anne ve babasının da bunun üstesinden geleceğini bilmesi gerekir. Çocuğun evlilik ve çatışma temasına dair şemasında “evlilik çatışması” onun korkulu rüyası değil, karşılaşılabilecek ve tedirgin olmasını gerektirmeyen bir olay olarak oluşturulmalıdır, bunun yolu ise şimdi bahsedeceğimiz önerilerden geçer.

Benim evimde kavgalar uzun sürmez, şiddet içermez ya da çok sık olmaz.

Evet, eşinizle zaman zaman fikir ayrılıkları yaşamanız çok doğaldır fakat yukarda bahsettiğimiz gibi nitelikleri önemlidir. Çok uzun süren, sık sık olan ya da sözel ve fiziksel şiddet içeren kavgalar çocuğunuz için yıkıcıdır. Gerçekten kavgalarınızın sıklığını ve şiddetini azaltmakta zorlanıyor ya da çocuğunuz gözü önünde sonu gelmeyen kavgalara tutuşuyorsanız mutlaka profesyonel bir yardım almanız gerekir.

Bu kavganın suçlusu ben değilim!

Çocukların bilişsel becerileri yaşla birlikte artar ve bunun bir sonucu olarak maruz kaldıkları çatışmalarla ilgili daha detaylı düşünürler. Duygusal olarak en sık hissettikleri duygunun başında suçluluk gelir. Neler olduğunu anlamlandırmaya çalışan çocuk, anne ve babasının kendisi yüzünden kavga ettiğini düşünebilir. Çatışma esnasında bunu yapmak çok zor olsa da hemen sonrasında çocuğunuzla konuşun ve ona şahit olduğu kavganın sebebinin onunla kesinlikle en ufak bir ilgisi dahi olmadığını söyleyin. Aksi halde duygusal olarak hassaslaşan çocuk suçluluk ve kızgınlık içinde kalacaktır. Ek olarak, hiçbir şart ve koşul altında çocuğunuzun önünde onunla ilgili bir konu hakkında kavga etmeyin!

Evet, kavga ettiler ama şimdi bu sorunu çözdüler ve iyiler.

Çocuğunuzun yanında tartışmak özellikle tercih edeceğiniz bir şey değildir ama ettiyseniz bu sorunu çözüp tatlıya bağladığınızı da görmesine ya da hissetmesine izin verin. Özellikle yaşı küçük olanlara bu açıklamayı eşinizle birlikte açık açık yapabilirsiniz. Siz de bir eş olarak artık olayın soğuduğuna ikna olduysanız eşinizle birlikte gidip biraz birbirinize kızdığınızı ama şu anda konuyu çözdüğünüzü daha neşeli bir şekilde izah edebilirsiniz. Yaş büyüdükçe çocuklar bunu doğrudan gözlemleme şansı bulmasalar dahi salonda tartışarak ya da birbirleri ile konuşmayan ebeveynlerinin daha mutlu, sakin ve birbirlerine karşı sevgi dolu hallerini gördüklerinde çatışmanın çözüldüğünü anlarlar. Çocuğunuzun şahit olduğu bir kavganın çözülmesi iki açıdan çok önemlidir: ilk olarak sonraki olası çatışmalarda onun da çözümlenebileceğini bilir ve kendisini iyi hisseder, ikinci olarak ise onun kendi problem çözme becerilerini arttırır.

Bu kavgada kim haklı, kim haksız?

Ne yazık ki ebeveynlerin çocuklarına yaptıkları en büyük kötülüklerden bir tanesi diğer ebeveyni suçlamak ve çocuklarına bir taraf tutması için baskıda bulunmaktır. Sebebi her ne olursa olsun ya da eşiniz ne kadar haklı ya da haksız olursa olsun çocuğunuza hakemlik yaptırmak kabul edilir değildir. O sizi anne ve baba olarak çok sever, iki çok sevdiği insanın birbirleri hakkında ona olumsuz geribildirimde bulunması çok ciddi bir duygusal ikileme sebep olur, öfkelendirir.

Bu onların meselesi, benim değil.

Çocuklar anne ve babalarının şiddetli bir şekilde tartıştıklarını gördükleri anda içgüdüsel olarak araya girmek ve bunu sonlandırmak isteyebilirler. Ebeveynlere çatışma sırasındaki müdahale sözel ya da fiziksel olabilir. Hiçbir koşul altında çocuğun tartışma sırasında anne ve baba arasına girip müdahale etmesine izin verilmemelidir. İlk maddelerde bahsedildiği koşullar sağlanırsa zaman içinde çocuğun bu eğilimi azalacak ve ebeveynlerine problemi sonlandıracaklarına dair güvenleri artacaktır.

Tartışma sonrası nasıl davranıyorlar?

Çatışma sonrası bilişsel ve duygusal olarak kendinizi hırpalanmış, kırılgan ya da öfkeli hissetmeniz çok doğaldır. Fakat bunlar sizin eş rolünüzde yaşadıklarınızın bir yansımasıdır. Eşinizden bir süre duygusal anlamda uzaklaşabilmeniz olasılık dâhilindedir fakat ara verme şansınız olmadan devam ettirmeniz gereken bir rol vardır: ebeveynlik. Tartışma sonrası çocuğunuza karşı tutarsız, ilgisiz ya da öfkeli davranmanız, kısaca ebeveynlik davranışlarınızın değişmesi çocuk için oldukça kafa karıştırıcı ve zor bir durumdur. Bu esnada da eşinizle çocuğunuzla ilgili kararlarda söz birliğine varmanız mühimdir; birinizin izin verdiği bir etkinliğe diğerinizin “Hayır gidemezsin!” demesi ya da önceden ona verdiğiniz bir sözün tartışma sebebiyle tutulmaması çocuğun çatışmaya yönelik algısını olumsuz şekilde etkiler.

Bahsettiğimiz ve ilgili literatür tarafından yıllardır desteklenen bu öneriler Cummings ve Davies (1990) tarafından öne sürülen Duygusal Güvenlik Modeli’ne dayanmaktadır. Evlilik çatışmasının çocuk üstündeki bilişsel, davranışsal ve duygusal etkileri göz önüne alınarak oluşturulan önerilerdir. Çatışmadan kaçmayıp, çocuğumuzdan çekinmeden neler yapabileceğinizi sizlerle paylaştım. Aile sisteminizin bir parçası haline getirmek zor görünse de eşinizle birlikte alacağınız bu ufak ama etkili önlemler çocuğunuzun ilerde karşılaşabileceği uyum problemlerine karşı ona koruyacaktır. Unutmayın, çocuğunuzun evlilik çatışması şemasını siz oluşturacaksınız.

İstanbul Üniversitesi

Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü

Gelişim Psikolojisi Anabilim Dalı

Arş. Gör. Bilge Göz

İletişim için: [email protected]


Beğendiniz mi? Arkadaşlarınızla Paylaşın!

1
1 Beğeni

Sizin Tepkiniz Nedir?

Komik Komik
1
Komik
Bayıldım! Bayıldım!
7
Bayıldım!
Garip Garip
0
Garip
Sevmedim Sevmedim
0
Sevmedim

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bilge Göz
İstanbul Üniversitesi Psikoloji Bölümü Gelişim Psikolojisi Anabilim Dalı Arş. Gör. Bilge Göz - İletişim için: [email protected]
Bir format seçin
Kişisel Test
Kişiliğe dair bir şey ortaya çıkarmayı amaçlayan sorular dizisi
Basit Test
Bilgiyi kontrol etmek isteyen doğru ve yanlış cevaplı sorular dizisi
Anket
Karar vermek veya görüş belirlemek için oylama yapmak
Serbest Yazı
Yazılarınıza Görseller Bağlantılar Ekleyebilirsiniz
Liste
Klasik İnternet Listeleri
Geri Sayım Listesi
Klasik İnternet Geri Sayım Listeleri
Açık Liste
Kendi öğenizi gönderin ve en iyi sunum için oy verin
Oylanabilir Liste
En iyi liste öğesine karar vermek için yukarı veya aşağı basın
Fotoyla Anlatım
Kendi resimlerinizi yükleyin ve birşeyler anlatın
Video
Youtube, Vimeo veya Vine Kodları
Ses
Soundcloud veya Mixcloud İçerikleri
Görsel
Fotoğraf veya GIF
GIF
GIF Formatı